Tveggja sólarhringa fasta – bara vatn
Fasta hefur lengi verið hluti af umræðu um heilsu og vellíðan. Margir þekkja 5:2 mataræðið eða 16/8, sem bæði byggja á því að borða á afmörkuðum tíma. Sjálfur hef ég prófað ýmsar útgáfur af föstu undanfarin ár – með misjöfnum áherslum og árangri. Nú fannst mér tími til kominn að taka næsta skref og prófa vatnsföstu.
Til að gera þetta af skynsemi – og alls ekki út í loftið – leitaði ég til Elísabetar næringarfræðings. Hún tók vel í hugmyndina og lagði áherslu á að einfaldleikinn væri lykilatriði. Eftir að hafa farið yfir mismunandi leiðir ákváðum við að 48 klukkustunda vatnsfasta væri bæði raunhæf og skynsamleg byrjun.
Vatnsfasta er í sjálfu sér ekki flókin: á meðan á henni stendur er aðeins drukkið vatn og engin föst fæða. Slík fasta getur staðið í einn dag, tvo eða jafnvel lengur, og er oft sögð hafa ýmis jákvæð áhrif á líkamann. Þar má nefna mögulega þyngdarlosun, stuðning við ónæmiskerfið og jafnvel hægari öldrun frumna.
Það er þó mikilvægt að undirstrika að vatnsfasta er ekki fyrir alla. Hún hentar ekki fólki með undirliggjandi sjúkdóma, barnshafandi konum eða þeim sem eru mjög léttir. Rétt undirbúningur og varkárni skipta öllu máli.
Í þessum pistli ætla ég að fara yfir hvað vatnsfasta er, hvaða áhrif hún getur haft og hvernig best er að nálgast hana af ábyrgð. Undirbúningurinn skiptir miklu máli – ekki bara dagana fyrir föstu, heldur líka fyrstu dagana eftir hana – ef markmiðið er raunverulegur ávinningur, en ekki áfall fyrir líkamann.
— FÖSTUR — MATUR LÆKNAR — MEGRUN —
.
Hvað er vatnsfasta?
Á meðan á vatnsföstu stendur er aðeins drukkið vatn – ekkert annað. Engin föst fæða, engir drykkir með orkugildi. Tímalengdin getur verið allt frá 24 klukkustundum upp í 5–7 daga, þó flestir byrji mun styttra.
Yfirlitsgrein frá 2015 bendir til þess að árangur föstu fari mjög eftir því hvernig hún er framkvæmd. Í hreinni vatnsföstu er vatn eini orkugjafinn yfir daginn.
Sumir kjósa þó að bæta aðeins við, til dæmis volgu vatni með ferskum sítrónusafa, örlitlum cayenne-pipar og hunangi að morgni. Það er þó ekki hluti af „hreinni“ vatnsföstu og fer eftir markmiðum hvers og eins.
Mögulegur ávinningur föstu
Að fasta í einn til tvo daga með því að drekka aðeins vatn getur hvatt líkamann til að skipta um orkukerfi. Þá fer hann í svokallaða ketósu, þar sem hann byrjar að nota fitubirgðir líkamans sem orkugjafa í stað glúkósa. Heilinn notar þá ketóna í stað sykurs.
Í þessu ferli er gengið á fituforða líkamans, sem skýrir hvers vegna vatnsfasta er oft tengd hraðari þyngdarlosun. Að auki er talið að fasta geti örvað efnaskipti og endurnýjun frumna, þó mikilvægt sé að nálgast slíkar fullyrðingar með hóflegum væntingum og gagnrýnu hugarfari.
Aðferð og undirbúningur
Undirbúningurinn er lykilatriði.
Tveimur dögum fyrir föstuna er ráðlagt að borða létta og hreina fæðu, svo líkaminn fari ekki í „sjokk“ þegar fastan hefst. Mælt er með sterkjuríku, gufusoðnu grænmeti eins og kartöflum, gulrótum og gulrófum, ásamt ávöxtum og öðru grænmeti.
-
Auka vatnsdrykkju
-
Draga úr líkamlegri áreynslu
-
Sleppa áfengi, kaffi og koffíndrykkjum
-
Skera niður sykur og unnar vörur
Á meðan fastan stendur yfir er best að sleppa allri líkamsrækt. Hugmyndin er að hlusta á líkamann, hvílast og halda streitu í lágmarki. Góð tónlist, þurrburstun, hlý sturta og náttúrulegar olíur á húðina geta hjálpað til við að gera upplifunina mýkri.
Möguleg óþægindi
Á meðan á föstunni stendur geta komið upp einkenni eins og þreyta, hausverkur eða svefntruflanir. Þetta er ekki óalgengt, sérstaklega fyrstu dagana. Mikilvægt er að drekka nægilegt magn af vatni og taka merki líkamans alvarlega. Ef vanlíðan verður mikil er rétt að hætta föstunni.
Hvað er vatnsfasta?
Aðeins er drukkið vatn á þessu tímabili meðan, engin föst fæða. Tíminn getur verið allt frá 24 klukkutímum upp í 5 til 7 daga.
Yfirlitsgrein frá 2015 sýnir árangur þess að fasta en tekið mið af hvernig er fastað. Á vatnsföstu er aðeins drukkið vatn yfir daginn.
Einnig er hægt að bæta við vatnið ferskum sítrónusafa, cayenne pipar og hunangi í volgt vatn (að morgni) á meðan á föstunni stendur.
Mögulegur ávinningur að fasta?
Að fasta í einn til tvo daga með því að drekka aðeins vatn getur hjálpað til við að örva efnaskiptin og endurnýja frumumyndun. Þegar líkaminn fer í ketósu, en það er þegar líkaminn breytir próteini/aminósýrur í glúkósa og síðan fitu í ketóna og heilinn notar ketóna sem orkugjafa í staðinn fyrir glúkósa. Þannig er gengið á fitubirgðir líkamans. Því er vatnsfasta hugsuð sem snögg leið að léttast.
Aðferð
Mikilvægt að borða rétta fæðu tveimur dögum fyrir föstuna, þannig er líkaminn betur undir það búinn að taka aðeins við vatni á meðan á föstunni stendur.
Mælt er með að tveimur dögum fyrir föstuna að borða aðeins sterkjuríkt gufusoðið grænmeti (kartöflur, gulrætur og gulrófur) ásamt öllum ávöxtum og grænmeti. Auka vatnsdrykkjuna og minnka líkamlega áreynslu.
Mikilvægt áður en fastað er að hafa ekki neytt áfengis eða kaffi eða koffín/orku drykkja. Skerið niður fæðu sem inniheldur sykur og það á einnig við drykki með sykri eða aukaefnum.
Sleppa allri líkamsrækt þegar fastað er.
Notið góða tónlist, þurrburstið líkamann og notið hollar olíur til að bera á hann. Forðist stressi og álag.
Vandamál sem geta komið upp
Þreyta, hausverkur og svefnleysi eru vandamál eða óþægindi sem geta komið upp á dögum föstunnar. Mikilvægt að drekka nóg vatn.
Þessi grein var höfð til hliðsjónar
💧
— FÖSTUR — MATUR LÆKNAR — MEGRUN —
💧