Sænskar semlor – aðeins meira en bolludagsbolla
Svíar byrja öllu fyrr að baka bolludagsbollur en við. Fljótlega upp úr áramótum fara að sjást semlor í bakaríum víðs vegar um landið og þá er tímabilið formlega hafið. Í Svíþjóð eru semlor ekki bundnar við einn dag heldur heilt árstíðarbrot – nánast hátíð í sjálfu sér.
Uppruni semlunnar má rekja aftur til miðalda, þegar einföld hveitibolla var borðuð í heitri mjólk fyrir föstuna. Með tímanum þróaðist bollan í það sem við þekkjum í dag: létt krydduð kardimommubolla, fyllt með möndlumauki og ríkulegum rjóma, með lokið sett á eins og lítill hattur og flórsykur yfir. Það er einmitt þessi blanda – mjúkt, feitt, sætt og örlítið kryddað – sem gerir semluna svo ómótstæðilega.
Margir Svíar hafa sterka skoðun á réttu semlunni: möndlumaukið má hvorki vera of sætt né of gróft, bollan á að vera nýbökuð og rjóminn ósykraður eða aðeins mildilega sættur. Í seinni tíð hafa bakarar þó leikið sér óspart og boðið upp á semlor með pistasíum, súkkulaði og vanillu – en klassíska útgáfan heldur alltaf velli.
Kannski er alveg ástæðulaust að tengja bollur við einn ákveðinn dag á ári. Sænskar semlor eru svo ljúffengar að þær eiga skilið lengra líf en einn þriðjudag. Þær runnu vel niður í maga okkar í síðustu ferð til Svíþjóðar – og skildu eftir sig þá hugsun að sumt er einfaldlega of gott til að borða bara einu sinni á ári.
— SVÍÞJÓÐ – BOLLUDAGUR — BOLLUR –
.
Sænskar semlor
75 g smjör
2½ dl mjólk
½ pk þurrger
örlítið salt
½ dl sykur
7½ dl hveiti
1 tsk. kardimommur
1 dl egg til að pensla með
Fylling:
220 g marsípan, við stofuhita
1 dl mjólk
möndludropar
3 dl rjómi
mjólk
þeyttur rjómi
flórsykur til að strá ofan á
Bollurnar: Smjörið er brætt og mjólkinni bætt saman við, blandan á að vera um 37°C. Gerið er sett út í og leyst upp, síðan er salti, sykri, kardimommum og hveiti bætt saman við. Hnoðið vel saman og látið deigið lyfta sér á hlýjum stað undir þurrkustykki þar til það hefur tvöfaldast að stærð – í 30-60 mínútur. Leggið bökunarpappír á ofnplötu, mótið bollur og raðið þar á; deigið dugar í ca 18 bollur. Látið bollurnar lyfta sér í um hálftíma á hlýjum stað með röku stykki yfir.
Penslið bollurnar með pískuðu eggi og bakið í 10–15 mínútur við 220°C eða þar til bollurnar eru bakaðar í gegn.
Skerið gat á topp bollanna, eftir að þær hafa kólnað, og holið aðeins að innan. Hrærið saman marsípan og mjólk og setjið inn í bollurnar. Þeytið rjóma og setjið ofan á marsípanið, setjið lokið á og stráið flórsykri yfir.
.
— SVÍÞJÓÐ – BOLLUDAGUR — BOLLUR –
.
Semlor
Semlor bakas i Sverige redan strax efter nyår och finns i bagerier långt innan fettisdagen. De är inte bara en bulle för en enda dag, utan en älskad tradition under hela vintern. Ursprungligen åts semlan som en enkel vetebulle i varm mjölk före fastan, men har med tiden utvecklats till den klassiska kardemummabullen fylld med mandelmassa och vispgrädde. Kombinationen av mjukt bröd, fyllig sötma och mild kryddning gör semlan oemotståndlig. I dag finns många varianter, men den traditionella semlan har fortfarande en självklar plats – och är helt enkelt för god för att bara ätas en gång om året.