Lúðvík II konungur Bæjaralands
Í heimsókn okkar til Bæjaralands lá beint við að skoða Linderhof kastala hins dularfulla Lúðvíks 2., sem hafði sérstæðar matarvenjur svo ekki sé meira sagt. Þessi frásögn er byggð á leiðsögn hennar Klöru sem fór með okkur um kastalann og ýmsu efni sem tiltækt var.
Ludwig II. var konungur Bayern frá 1864 þar til hann lést árið 1886. Hann tók við krúnunni 18 ára eftir dauða föður síns. Lúðvík settist að í höllinni Hohenschwangau og lét breyta svefnherbergjum hennar. Hann lét koma þar fyrir eftirlíkingu af klettabjargi og gervifossi við rúm sitt auk appelsínutrjáa og stjörnum prýddum gervinæturhimni fyrir ofan það. Lúðvík var afar sérstæður á margan hátt, auk þess er hans minnst fyrir að hafa byggt þrjá kastala: Linderhof, Neuschwanstein og Herrenchiemsee.
— KASTALAR — KONUNGAR — ÞÝSKALAND — WAGNER — TÓNSKÁLD —
.
Þegar rætt er um Lúðvík II konung af Bæjaralandi er oft talað um sérvisku hans, draumóra og einangrun. Matarvenjur hans endurspegluðu þetta mjög vel. Það sem kemur sterkast fram í heimildunum er að maturinn sjálfur var ekki aðalatriðið hjá honum – heldur umgjörðin, einveran og stjórn hans á aðstæðum.
Lúðvík II og matarvenjur hans
Með árunum snerist sólarhringurinn hjá konunginum nánast við. Hann svaf stóran hluta dagsins og vakti á nóttunni. Þess vegna urðu máltíðir hans mjög óvenjulegar. Heimildum ber ekki saman um matartímana, en sumar segja að „hádegisverður“ hans hafi stundum verið borðaður um miðnætti. Aðrar segja að hann hafi stundum fengið sér aðalmáltíð dagsins um sexleytið að morgni. Það er því erfitt að tala um morgunmat, hádegismat og kvöldmat í hans tilfelli. Hann fylgdi eigin klukku.
Þegar flestir konungar Evrópu héldu glæsilegar veislur með hirð sinni og gestum, sat Lúðvík oft einn við borðið. Samkvæmt frásögnum kokks hans, Theodors Hierneis, var matur stundum fyrir þrjá eða fjóra gesti þótt aðeins einn maður sæti við borðið. Lúðvík virðist stundum hafa ímyndað sér að hann væri í félagsskap sögulegra persóna sem hann dáði, sérstaklega franskra konunga eins og Loðvíks 14. og Loðvíks 15.og jafnvel hirðkvenna þeirra. Borðhaldið varð þannig eins konar leiksýning þar sem hann var bæði gestgjafi og gestur.
Af öllum þeim réttum sem nefndir eru í heimildum virðist einn standa upp úr. Það er réttur sem kallast Hechtenkraut og er gamall bæverskur fiskréttur úr: geddu, súrkáli og kartöflum. Kokkur hans sagði að þetta hefði verið uppáhaldsréttur konungsins.
Þegar Lúðvík II varð 37 ára var haldinn glæsilegur afmæliskvöldverður. Á matseðlinum voru tólf réttir sem sýnir vel hinn ævintýralega lúxus. Liggur við að þessi kvöldverður slái út hina frægu Viðeyjarmáltíð sem Ólafur Stephensen stiftamtmaður hélt Jörundi hundadagakonungi:
Tær súpa (consommé)
Villibráðarpylsur úr dádýrakjöti
Lax úr Rín með hollandaise-sósu
Kálfahryggur með sveppum
Fylltar akurhænur með beikoni og trufflusósu
Gæsalifur í hlaupi
Kampavínssorbet með ilmreyr (Waldmeister)
Steiktur kapúni (geldhani) með kartöflusalati og súrum gúrkum
Ætihjörtu með Duxelles-sósu
Bökuð omeletta með sveppum og lauk
Smákökur með hindberjahlaupi
Ís og sorbet með súkkulaði-, rauðberja- og sítrónubragði.
Kampavín og konunglegt sætmeti.
Með matnum voru bornar fram sex víntegundir, þar á meðal bleikt kampavín frá Moët. Samkvæmt heimildum þótti Lúðvík sérstaklega vænt um kampavín sem var blandað vatni og ilmandi fjólublómum.
Matseðillinn sýnir skýrt áhrif franskrar hámatargerðar á bæversku hirðina: trufflur, gæsalifur, hollandaise-sósa, kampavínssorbet og margir réttir bornir fram í klassískum frönskum stíl. Um leið má sjá þýsk áhrif í villibráðinni, kartöflusalatinu og kapúnanum (geldhananum). Þetta er því mjög áhugaverð blanda af franskri hirðmatargerð og suður-þýskum matarhefðum.
Sérstaklega áhugaverðar eru minningar Theodor Hierneis, sem hóf störf í konunglega eldhúsinu stuttu eftir þessa veislu. Hann lýsti Lúðvík sem örlátum húsbónda, en sagði jafnframt frá ströngum reglum um að starfsfólk mætti ekki horfa beint á konunginn. Síðar urðu reglurnar enn strangari eftir því sem konungur varð taugaóstyrkari.
Dularfullt andlát Lúðvíks II af Bæjaralandi
Ýmislegt er dularfullt við dauða Lúðvíks II og menn hafa getið sér þess til að hann hafi verið líflátinn. Hann lést 13. júní 1886, fertugur að aldri, aðeins tveimur dögum eftir að hann hafði verið sviptur konungsvöldum og úrskurðaður andlega vanheill af læknum sem höfðu þó aldrei rannsakað hann persónulega.
Andlát Lúðvíks II verður því enn óleyst ráðgáta. Þar með lauk sögu stórbrotinnar sköpunar með ótrúlegum kastalabyggingum, en jafnframt sívaxandi einangrun sem vekur enn í dag forvitni og undrun og sagan um „Ævintýrakonunginn“ laðar að sér fjölda gesta sem heimsækja Linderhof Palace, Neuschwanstein kastalann og Herrenchiemsee höllina í leit að svörum sem enginn hefur enn getað gefið með fullri vissu.
Fleira áhugavert:
— Hvernig fáum við hvítar skyrtur til að vera hvítar? — Kókosterta — Brún lagkaka — Rúgmjölspartar — Hægeldaðir lambaskankar — Steiktur fiskur í brúnni sósu og ávaxtagrautur með rjóma — Saltfiskur í ólífuolíu — Póstlistinn — Rommkúluterta —